พิกัดยา

รายละเอียดพิกัดยาตามคัมภีร์เวชศึกษา ว่าด้วยเรื่องยาเเละสรรพคุณยา

โกฐทั้ง 5,7,9 พิเศษ แก้ไข้จับ ไข้เพื่อเสมหะหืดไอ โรคปอด โรคในปาก  ชูกำลังบำรุงโลหิต ลมในกองธาตุ

เชียงสอขอหัวบัว            เขมาชั่วลักจุฬา

ก้านพร้าวเผากระดูก       พุงปลาปลูกในชฎา

กะกลิ้งและกรักกา          โกฐน้ำเต้าตามเค้าความ

ทศกุลาผล ไข้เพื่อดีและเสมหะ ขับลมในลำไส้บำรุงธาตุ ปอด แก้รัตตะปิตตะโรค ลมอัมพฤกษ์อัมพาต บำรุงกำลัง แก้ไข้ บำรุงดวงจิตให้ชุ่มชื่น

อบเชยชอบลำพัน    ชะเอมนั้นชอบผักชี   (เชยไทย-เทศ)

ลูกเร่วแก้ไขดี           ริดสีดวงเสมหะไอ     (ลำพันแดง-ขาว)

 (เอมไทย-เทศ)  (เร่วน้อย-ใหญ่) (ล้อม-ลา)

เทียนทั้ง 5,7,9 พิเศษ ลม เสมหะดีระคนกัน พิษโลหิต ดีพิการ ลมขึ้นเบื้องสูงทำให้หูอื้อตาลาย แก้ไข้ ครั่นเนื้อครั่นตัว แก้ลม

ตั๊กแตนขาวกินข้าวเปลือก        ไม่เคยเลือกว่าแดงดำ

จากห้าพาณีนำ                          สัตตบุษย์ครบเจ็ดเทียน

ตากบพบเกล็ดหอย                   ลงรอยเก้าตามเค้าเซียน

ลวดขมแกลบสามเทียน            เป็นพิเศษสังเกตจำ

เกลือพิเศษ ล้างลำไส้ แก้เสมหะ ปัสสาวะ โรคท้องมาน กัดเมือกมันในลำไส้ น้ำเหลืองเสีย บำรุงธาตุทั้งสี แก้ธาตุทั้ง4

วิธู สุนจะละ สมุทรา           สุวสา ปัจจาศรี

กะตังมูตรเจือด่างคลี            เยาวภาษา เกลือพิเศษ

เบญจมูลน้อย แก้ไข้ ร้อนใน กระหายน้ำขับน้ำนม เลือดลม กระทุ้งพิษไข้ น้ำลายเหนียว

เกล็ดหอยคือพืชหญ้า              น้อยใหญ่

ละหุ่งแดงเรืองรอง                   แฉกเสี้ยว

มะเขือขื่นรสสอง                     ขื่นเอียน

มะอึกรสเย็นเปรี้ยว                  รากล้วนควรยล

สัตตเขา ดับพิษ ถอนพิษ ถอนพิษผิดสำแดง แก้พิษไข้ร้อน ไข้พิษไข้กาฬ

เลียงผา  กระทิง แรด         อยู่ป่ากว้างหาเลี้ยงตัว

แพะ แกะ และ ควายวัว       ได้ฝากตัวอยู่กับคน  

เบญจมูลใหญ่ แก้ดี ลม เสมหะ บำรุงไฟธาตุ ไข้สันนิบาต เส้นเอนพิการ

มะตูมมา ลำไยไป   เพกาแก่  แคแตรสิ้น คัดลิ้นอยู่

นวเขี้ยว  รสจืดคาวเย็น แก้ไข้ดับพิษในกระดูก ในข้อในเส้นเอ็น รวมถึงการบวมภายนอก แก้พิษร้อนถอนพิษไข้ ดับพิษ ไข้พิษ ไข้กาฬตักศิลา

กุมภี หมี หมู หมา เสือ ช้างปลา เลียงผา แรด
ทศมูลใหญ่ = เบญจมูลน้อย + เบญจมูลใหญ่

นวหอย  ขับลมในลำไส้ล้างลำไส้ โรคกระสษัยไตพิการ ขับนิ่ว ขับปัสสาวะ บำรุงรุงกระดูก

นางรม ขม แครงกาบ     จุ๊บแจงอาบน้ำตาวัว

พิมพ์ปะการังสังข์แสงสลัว            มุกดามัวมืดหม่นหมอง
เกสรทั้ง 5,7,9, ร้อนในกระหายน้ำ ไข้จับ ไข้เพื่อลม ไข้เพื่อปัถวีธาตุให้เจริญอาหาร แก้โรคตา

มะลิ พิกุล บุนนาค สารภี บัวหลวง ครบ5

จำปานำ กระดังงา เป็น7 ลำเจียกกับลำดวน ควรเป็น9

เบญจโลกวิเชียร  ใช้กระทุ้งพิษถอนพิษต่างๆ ไข้ต้นมือไข้พิษ ไป้กาฬ ไข้หัว แก้ไข้เพื่อดีและโลหิต

ชาวชุมพร ถือไม้เท้ายายม่อม ไปชิงนางคนทา

เบญจผลธาตุ  แก้ธาตุพิการ บำรุงธาตุ บำรุงกำลัง เจริญไฟธาตุ   แก้ทางเดินปัสสาวะ

แห้วหมูอยู่ท่า    ลังกาอยู่เกาะ หัวเปราะอยู่เขา

หัวเต่าอยู่หาด    ชันกาดอยู่ทุ่ง

เบญจโลธิกะ  ไข้เพื่อดี ไขัรัตตะปิตตะโรค ลมวิงเวียน พิษทั้งปวง

มดแดงขาว สี ดำ

บัวพิเศษ  ไข้อันเกิดแก่ธาตุทั้ง4 ลม เสมหะ โลหิต และบำรุงกำลัง

สัตตบงกชสุดดีสีแดงขาว   บัวหลวงวาวแวววับนั้นทั้งสอง

เผื่อนขมดีมีไว้ไม่เป็นรอง   จิตจดจ้องบัวพิเศษสังเกตจำ

โหราทั้ง5 พิเศษ  แก้พิษ ทำให้อาเจียน ขับลม ขับระดูสตรี ขับโลหิตช้าๆ

อมฤต มิดสิงคลี เล็บสวยเท้าสุนัข บอนแลเดือยไก่

ผักกูดดูดข้าวเหนียว เขาเนื้อแลเขากระบือ

อยู่บนใบกลมกับมุรา นี่แหละโบราณว่าโหราพิเศษ

บัวทั้ง5 พิเศษ  ชูกำลังบำรุงหัวใจอุจจาระธาตุ ลมดีและโลหิต ไข้รากสาด บำรุงครรภ์รักษา

สัตตบุษย์ฉุดสัตตบรรณ   ฉันลินจงนั่นจงกลนีกับนิลอุบล

หลวงขาวกับหลวงแดง    ปลูกบงกชขาวคู่บงกชแดง

ลงในแปลง เผื่อน ขม        เป็นพิเศษ

จันทน์ทั้ง5 ไข้เพื่อดีและโลหิต ร้อนในกระหายน้ำ บำรุงตับ ปอด พยาธิ บาดแผล

แดง ขาว ไป นา หา มด เทศ

ตานทั้ง5 ดับพิษตานซาง ขับพยาธิทุกชนิด แก้อุจจาระธาตุพิการ บำรุงเนื้อหนังและกระดูก

ดำ หม่อน เสี้ยนยา ขโมย โตนด

หลักเภสัชนั้นมี 4 ประการ จำให้มั่น 1.เภสัชเป็นวัตถุ

2.สรรพคุณเภสัชจัดรสอนุ 3.บรรจุเภสัชพิกัดยา

4.เภสัชกรรมปรุงยาได้หลายวิธี

เภสัชวัตถุ ประเภทบอกเหตุชัด คือพืช-สัตว์-ธาตุวัตถุ

ระบุแจ้งรู้จักยา5ประการ ท่านแจกแจงรูปสีแจ้งกลิ่นรสชื่อคือตัว
พืชพันธ์ไม้แบ่งเอาไว้ 5 จำพวก คือต้นเถาหัวบวกกับผักหญ้า สัตว์บกน้ำอากาศอาจเป็นยา ยา อีกลูกครึ่งยังมีหนาจงคิดดู ธาตุก็มีเป็นยารักษาได้ แตกตัวยาก-ง่ายก็เห็นอยู่ สะตุประสะฆ่าฤทธิ์จงคิดดู ควรจะรู้ดูไว้บ่างทำอย่างไร